Khái Niệm Phép Tu Từ Là Gì / 2023 / Top 15 # Xem Nhiều Nhất & Mới Nhất 11/2022 # Top View | 2atlantic.edu.vn

Khái Niệm Các Biện Pháp Tu Từ / 2023

Khái Niệm 12 Biện Pháp Tu Từ, Khái Niệm 10 Biện Pháp Tu Từ, Khái Niệm 8 Biện Pháp Tu Từ, Khái Niệm 9 Biện Pháp Tu Từ, Khái Niệm Các Biện Pháp Tu Từ, Khái Niệm Về 5 Vùng Biển Mà Quốc Gia Ven Biển, Khái Niệm Hiến Pháp, Khái Niệm Phương Pháp Dạy Học, Khái Niệm Pháp Nhân, Khái Niệm Pháp Luật, Khái Niệm Phương Pháp Dạy Học Tích Cực, Khái Niệm Nhà Nước Pháp Quyền, Khái Niệm Biến Đổi Khí Hậu, Khái Niệm Chính Sách Pháp Luật, Khái Niệm 5 Vùng Biển, Biên Bản Niêm Yết Công Khai, Bien Ban Niem Yet Cong Khai Tai San, Khái Niệm ô Nhiễm Biển, Khái Niệm Về 5 Vùng Biển, Mẫu Biên Bản Niêm Yết Công Khai, Biên Bản Niêm Yết Công Khai Tài Sản Thu Nhập, Nêu Khái Niệm Và Các Số Liệu Định Mức Của Máy Biến áp, Biên Bản Kết Thúc Niêm Yết Công Khai, Khái Niệm Về 5 Vùng Biển Quốc Gia, Mẫu Biên Bản Kết Thúc Niêm Yết Công Khai, Biên Bản Kết Thuc Niêm Yết Công Khai Cấp Gcn – Qsd Đât, Khái Niệm ô Nhiễm Môi Trường Biển, Khái Niệm Biên Giới Quốc Gia, Khái Niệm Về 5 Vùng Biển Năm 1982, Mẫu Biên Bản Niêm Yết Công Khai Danh Sách, Mẫu Biên Bản Kết Thúc Niêm Yết Công Khai Tai Chinh, Khái Niệm Dao Duc Nha Giadiễn Biến Hòa Bình Bạo Loạn Lật Đổ, Biên Bản Niêm Yết Công Khai Tài Chính Cá Nhân, Bien Ban Hop Niem Yet Ve Viec Cong Khai Tai San Thu Nhap , Biên Bản Kết Thúc Niêm Yết Công Khai Hồ Sơ Cấp Giấy Chúng Ta, Biên Bản Kết Thúc Niêm Yết Công Khai Hồ Sơ Cấp Giấy Chứng Nhận, Biên Bản Niêm Yết Công Khai Giám Sát Thực Hiện Daanc Hủ Trường Học, Mâu Bien Ban Ket Thuc Niêm Yet Cong Khai Cap Giay Chưng Nhân Quyền Sử Dụng Đất, Khái Niệm Chính Sách Pháp Luật Và Hệ Thống Chính Sách Pháp Luật, Chính Sách Khai Thác Thuộc Địa Của Thực Dân Pháp Và Những Chuyển Biến Về Kinh Tế Xã Hội ở Việt Nam, 5. Nêu Khái Niệm Liên Hệ Liên Hệ Phổ Biến, Quan Niệm Nào Sau Đây Về Mặt Đối Lập Biện Chứng Là Quan Niệm Đúng Đắn Nhất, Khái Niệm ăn Mặc, Khái Niệm ăn Dặm, Khái Niệm Lễ Hội, Khái Niệm Yếu Tố Thần Kì, Khái Niệm Yếu Tố Kì ảo, Khái Niệm ưu Thế Lai, Khái Niệm In Vết, Khái Niệm ăn, Khái Niệm Iot, Khái Niệm Y Đức, Khái Niệm Y Tế, Khái Niệm Ip, Khái Niệm Văn Hóa, Khái Niệm ăn Mòn Hóa Học, Khái Niệm Iso, Khái Niệm Kết Hôn, Khái Niệm Yếu Tố, Khái Niệm Yêu, Khái Niệm Uy Tín, Khái Niệm ăn Tạp, Khái Niệm 3d, Khái Niệm Yêu Xa, Khái Niệm M&a, Khái Niệm ưu Đãi, Khái Niệm M&e, Khái Niệm Usb, Khái Niệm Url, Khái Niệm Ma Túy, Khái Niệm ước Mơ, Khái Niệm ước, Khái Niệm ô Tô, Khái Niệm Ung Thư Là Gì, Từ Khái Niệm Là Gì, Khái Niệm Ung Thư Gan, Khái Niệm M Là Gì, Khái Niệm Lực ở Lớp 6, Khái Niệm Báo Chí, Khái Niệm L/c, Khái Niệm Là Gì, Khái Niệm ưu Đãi Xã Hội, Khái Niệm ước Và Bội, Khái Niệm ăn Vặt, Khái Niệm ăn Xin, Khái Niệm ưu Đãi Đầu Tư, Khái Niệm B/l, Khái Niệm Bạc 925, Khái Niệm Lời Cảm ơn, Khái Niệm Lớp 7, Khái Niệm A, Khái Niệm 331, Khái Niệm Hợp âm 7, Khái Niệm 4.0, Khái Niệm 500 Anh Em, Khái Niệm 5g, Khái Niệm 5m, Khái Niệm 5s, Khái Niệm 3pl, Khái Niệm 1/3,

Khái Niệm 12 Biện Pháp Tu Từ, Khái Niệm 10 Biện Pháp Tu Từ, Khái Niệm 8 Biện Pháp Tu Từ, Khái Niệm 9 Biện Pháp Tu Từ, Khái Niệm Các Biện Pháp Tu Từ, Khái Niệm Về 5 Vùng Biển Mà Quốc Gia Ven Biển, Khái Niệm Hiến Pháp, Khái Niệm Phương Pháp Dạy Học, Khái Niệm Pháp Nhân, Khái Niệm Pháp Luật, Khái Niệm Phương Pháp Dạy Học Tích Cực, Khái Niệm Nhà Nước Pháp Quyền, Khái Niệm Biến Đổi Khí Hậu, Khái Niệm Chính Sách Pháp Luật, Khái Niệm 5 Vùng Biển, Biên Bản Niêm Yết Công Khai, Bien Ban Niem Yet Cong Khai Tai San, Khái Niệm ô Nhiễm Biển, Khái Niệm Về 5 Vùng Biển, Mẫu Biên Bản Niêm Yết Công Khai, Biên Bản Niêm Yết Công Khai Tài Sản Thu Nhập, Nêu Khái Niệm Và Các Số Liệu Định Mức Của Máy Biến áp, Biên Bản Kết Thúc Niêm Yết Công Khai, Khái Niệm Về 5 Vùng Biển Quốc Gia, Mẫu Biên Bản Kết Thúc Niêm Yết Công Khai, Biên Bản Kết Thuc Niêm Yết Công Khai Cấp Gcn – Qsd Đât, Khái Niệm ô Nhiễm Môi Trường Biển, Khái Niệm Biên Giới Quốc Gia, Khái Niệm Về 5 Vùng Biển Năm 1982, Mẫu Biên Bản Niêm Yết Công Khai Danh Sách, Mẫu Biên Bản Kết Thúc Niêm Yết Công Khai Tai Chinh, Khái Niệm Dao Duc Nha Giadiễn Biến Hòa Bình Bạo Loạn Lật Đổ, Biên Bản Niêm Yết Công Khai Tài Chính Cá Nhân, Bien Ban Hop Niem Yet Ve Viec Cong Khai Tai San Thu Nhap , Biên Bản Kết Thúc Niêm Yết Công Khai Hồ Sơ Cấp Giấy Chúng Ta, Biên Bản Kết Thúc Niêm Yết Công Khai Hồ Sơ Cấp Giấy Chứng Nhận, Biên Bản Niêm Yết Công Khai Giám Sát Thực Hiện Daanc Hủ Trường Học, Mâu Bien Ban Ket Thuc Niêm Yet Cong Khai Cap Giay Chưng Nhân Quyền Sử Dụng Đất, Khái Niệm Chính Sách Pháp Luật Và Hệ Thống Chính Sách Pháp Luật, Chính Sách Khai Thác Thuộc Địa Của Thực Dân Pháp Và Những Chuyển Biến Về Kinh Tế Xã Hội ở Việt Nam, 5. Nêu Khái Niệm Liên Hệ Liên Hệ Phổ Biến, Quan Niệm Nào Sau Đây Về Mặt Đối Lập Biện Chứng Là Quan Niệm Đúng Đắn Nhất, Khái Niệm ăn Mặc, Khái Niệm ăn Dặm, Khái Niệm Lễ Hội, Khái Niệm Yếu Tố Thần Kì, Khái Niệm Yếu Tố Kì ảo, Khái Niệm ưu Thế Lai, Khái Niệm In Vết, Khái Niệm ăn,

Phép Tu Từ So Sánh Ôn Từ Và Câu Ở Lớp 3, 4, 5. / 2023

Lời cảm ơn Trong quá trình thực hiện khóa luận tốt nghiệp, em đã nhận được sự giúp đỡ tận tình của giảng viên hướng dẫn cùng các giảng viên trong khoa Sư phạm Tiểu học – Mầm non, sự quan tâm và tạo điều kiện của Ban giám hiệu nhà trường. Qua đây, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Tiến sĩ Mai Thị Liên Giang, người luôn tận tình chỉ dẫn, giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi nhất để em hoàn thành tốt đề tài này. Mặc dù đề tài đã hoàn thành nhưng không thể không tránh khỏi những thiếu sót, kính mong các thầy cô giáo cùng các bạn sinh viên góp ý, bổ sung để đề tài được hoàn thiện hơn. Cuối cùng, em kính chúc quý thầy cô giáo dồi dào sức khỏe, hạnh phúc và thành công trong sự nghiệp trồng người. Em xin chân thành cảm ơn! Quảng Bình, tháng 5 năm 2015 Tác giả

Nguyễn Thị Phương Thúy

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu nêu trong khóa luận là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào. Quảng Bình, tháng 5 năm 2015 Tác giả khóa luận

Nguyễn Thị Phương Thúy

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT 1. GV: Giáo viên 2. HS: Học sinh 3. LT&C: Luyện từ và câu 4. SGK: Sách giáo khoa 5. SS: So sánh 6. THCS: Trung học cơ sở 7. TTSS: Tu từ so sánh 8. TV: Tiếng Việt

MỤC LỤC MỞ ĐẦU …………………………………………………………………………………………….. 1 1. Lý do chọn đề tài ……………………………………………………………………………. 1 2. Lịch sử vấn đề ………………………………………………………………………………… 2 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ……………………………………………………… 4 4. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu …………………………………………………….. 5 5. Phương pháp nghiên cứu………………………………………………………………….. 5 6. Đóng góp của đề tài ………………………………………………………………………… 6 7. Cấu trúc đề tài ………………………………………………………………………………… 6 CHƯƠNG 1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA PHÉP TU TỪ SO SÁNH TRONG MÔN TIẾNG VIỆT Ở LỚP 3, 4, 5 ………………………………………………………… 7 1.1. Cơ sở lí luận ………………………………………………………………………………… 7 1.1.1. Khái niệm về phép tu từ so sánh ……………………………………………….. 7 1.1.2. Phân loại phép tu từ so sánh ……………………………………………………. 10 1.1.3. Cấu tạo của phép tu từ so sánh ………………………………………………… 11 1.1.4. Giá trị biểu đạt của so sánh tu từ ……………………………………………… 19 1.2. Cơ sở thực tiễn …………………………………………………………………………… 22 1.2.1. Môc tiªu cña viÖc d¹y häc phÐp tu tõ so s¸nh ë lớp 3, 4, 5. ………….. 22 1.2.2. Các dạng bài tập sử dụng phép tu từ so sánh trong môn Tiếng Việt ở lớp 3, 4, 5. ……………………………………………………………………………………. 23 1.2.2. Nhận xét về các bài tập sử dụng phép tu từ so sánh trong môn Tiếng Việt ở lớp 3, 4, 5. …………………………………………………………………………… 24 CHƯƠNG 2. PHÉP TU TỪ SO SÁNH TRONG PHÂN MÔN LUYỆN TỪ VÀ CÂU Ở LỚP 3, 4, 5 ………………………………………………………………………. 25 2.1. Khái quát về phép tu từ so sánh trong phân môn Luyện từ và câu qua hệ thống bài tập ……………………………………………………………………………………. 26 2.2. Tìm hiểu các dạng bài tập về phép tu từ so sánh trong phân môn Luyện từ và câu……………………………………………………………………………………………… 39 2.2.1. Nhóm bài tập nhận biết phép tu từ so sánh ………………………………… 40 2.2.2. Nhóm bài tập vận dụng phép tu từ so sánh ………………………………… 45

2.2.3. Nhận xét 2 nhóm bài tập nhận biết và vận dụng phép tu từ so sánh ở lớp 3, 4, 5. ……………………………………………………………………………………. 50 CHƯƠNG 3. PHÉP TU TỪ SO SÁNH TRONG CÁC PHÂN MÔN KHÁC Ở LỚP 3, 4, 5 …………………………………………………………………………………….. 54 3.1.Phép tu từ so sánh trong phân môn Tập đọc ở lớp 3, 4, 5…………………….54 3.1.1. Thống kê các hình ảnh so sánh trong các văn bản Tập đọc ở lớp 3, 4, 5. ………………………………………………………………………………………………… 55 3.1.2. Vẻ đẹp của các hình ảnh so sánh trong các bài Tập đọc ở lớp 3, 4, 5. …………………………………………………………………………………………………… 83 3.2. So sánh tu từ với phân môn Tập làm văn ở lớp 3, 4, 5 ………………………. 86 3.2.1. Các bài tập Tập làm văn ở lớp 3, 4, 5 có thể vận dụng phép tu từ so sánh …………………………………………………………………………………………….. 87 3.3.2. Tìm hiểu các dạng bài tập phép tu từ so sánh trong phân môn Tập làm văn…………………………………………………………………………………………….. 101 3.3. Phép tu từ so sánh trong phân môn Kể chuyện ở lớp 3, 4, 5 …………….. 109 3.3.1. Thống kê các bài kể chuyện có hình ảnh so sánh ở lớp 3, 4, 5…….. 109 3.3.2. Tác dụng của hình ảnh so sánh trong phân môn Kể chuyện ở lớp 3, 4, 5. ………………………………………………………………………………………………. 120 3.4. Đánh giá chung về 3 phân môn: Tập đọc, Tập làm văn, Kể chuyện trong Môn Tiếng Việt ở lớp 3, 4, 5. ……………………………………………………………. 122 KẾT LUẬN ……………………………………………………………………………………… 124 TÀI LIỆU THAM KHẢO…………………………………………………………………. 126

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trong chương trình Tiểu học, Tiếng Việt là một trong những bộ môn giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Tiếng Việt cung cấp kiến thức phổ thông về ngôn ngữ, về những đặc điểm của tiếng mẹ đẻ… Mặt khác, Tiếng Việt hình thành kỹ năng, kỹ xảo cần thiết trong cuộc sống của người học sinh. Do đó, môn Tiếng Việt có nhiệm vụ hình thành năng lực hoạt động ngôn ngữ cho học sinh. Năng lực hoạt động ngôn ngữ thể hiện trong bốn dạng hoạt động, tương ứng với bốn kỹ năng: nghe, nói, đọc, viết. Với tính chất là môn học đặc thù, ngoài việc cung cấp cho học sinh những kiến thức sơ giản về tiếng Việt nhằm phát triển năng lực trí tuệ, phát huy tính tích cực hoạt động của học sinh, đồng thời môn học này còn hình thành và phát triển ở học sinh những phẩm chất tốt đẹp. Ngoài ra, việc dạy học tiếng Việt làm cho đời sống của mỗi con người ngày càng thay đổi theo chiều hướng tích cực và việc làm nên những thay đổi đó không thể không kể đến sự góp phần quan trọng của phép tu từ so sánh trong việc dạy học Tiếng Việt. Trong cuộc sống hằng ngày, khi trò chuyện, giao tiếp với những người xung quanh không ai không một lần sử dụng phép tu từ so sánh. “So sánh” là “cách nói” rất quen thuộc và phổ biến trong cuộc sống cũng như trong sáng tạo văn chương. Nhờ phép so sánh, người viết có thể gợi ra những hình ảnh cụ thể, những cảm xúc thẩm mĩ lành mạnh, đẹp đẽ cho người đọc, người nghe… So sánh được coi là một trong những phương thức tạo hình, gợi cảm hiệu quả nhất, có tác dụng lớn trong việc tái hiện đời sống, hình thành và phát triển trí tưởng tượng, óc quan sát và khả năng nhận xét đánh giá của con người, giúp con người cảm nhận văn học và cuộc sống một cách tinh tế hơn, sâu sắc hơn. So sánh là một trong những phép tu từ phổ biến, là phương thức quan trọng trong việc diễn tả thế giới ngoại cảnh và thế giới nội tâm của con người. So sánh có khả năng khắc họa hình ảnh và gây ấn tượng mạnh mẽ đến người đọc, mặt khác làm cho lời nói rõ ràng, cụ thể, sinh động và diễn đạt được mọi sắc thái biểu cảm cũng như bộc lộ tâm tư tình cảm một cách tế nhị và kín đáo. Phép tu từ so sánh gợi mở cho học sinh cảm nhận cái hay, cái đẹp của văn chương, góp phần mở mang tri thức, phát triển các năng lực trí tuệ, phát huy tính 1

tích cực trong việc viết văn, làm phong phú về tâm hồn, rèn luyện ý thức và lòng yêu mến sự giàu đẹp của tiếng Việt. Xuất phát từ vai trò và tác dụng của phép tu từ so sánh, từ mục tiêu của môn Tiếng Việt ở Tiểu học, ngay từ lớp 1, các bài học của sách giáo khoa đã đưa vào khá nhiều hình ảnh so sánh… Tuy nhiên, đến lớp 3 học sinh mới chính thức được học về phép tu từ so sánh và việc dạy phép tu từ so sánh cho học sinh ở lớp 3 cũng là cách chuẩn bị dần để các em sử dụng thành thạo hơn phép tu từ so sánh ở lớp 4, 5. Phép tu từ so sánh trong môn Tiếng Việt được xây dựng qua hệ thống bài tập. Qua bài tập học sinh sẽ hiểu bản chất của so sánh như khái niệm, cấu trúc, tác dụng, … trong phân môn Luyện từ và câu. Mục đích là góp phần hình thành cho học sinh những kỹ năng hoạt động giao tiếp của ngôn ngữ. Không chỉ trong phân môn Luyện từ và câu mà trong các phân môn Tập đọc, Tập làm văn, Kể chuyện cũng sử dụng so sánh như một biện pháp nghệ thuật. So sánh trong các phân môn này khơi dậy sự hứng thú học tập, làm tăng giá trị biểu cảm của ngôn ngữ giúp học sinh giải mã những tác phẩm văn chương. Tuy nhiên mỗi phân môn đều có cách sử dụng so sánh khác nhau nhưng đều có chung một đặc điểm đó là phát triển tư duy và rèn kỹ năng sử dụng tiếng Việt. Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài: “Phép tu từ so sánh trong môn Tiếng Việt ở lớp 3, 4, 5″ làm đề tài nghiên cứu cho khóa luận của mình. 2. Lịch sử vấn đề Là một biện pháp tu từ ngữ nghĩa phổ biến, so sánh tu từ đã được đề cập nhiều trong các sách văn phạm tiếng Việt trước đây và trong các giáo trình phong cách học tiếng Việt sau này. Trong các công trình này, so sánh tu từ mặc dầu được khảo sát ở những mức độ nông sâu khác nhau nhưng hầu như không hề có những quan niệm khác biệt để có thể gây ra những tranh luận đáng kể về học thuật. Theo tác giả Nguyễn Thế Truyền, phép tu từ so sánh xuất hiện cách đây 2.500 năm, ngay từ khi chưa hình thành lí luận Tu từ học. Cho đến nay, trong phong cách học hiện đại, gần như mọi nhiệm vụ miêu tả và phân loại phép so 2

Tiểu học – Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Thị Long Đại học Quảng Bình (2012); Phép tu từ so sánh trong môn Tiếng Việt ở Tiểu học – Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Thị Thu Phương Đại học Quảng Bình (2013). Hai khóa luận này đã trang bị kiến thức về so sánh, ẩn dụ, nhân hóa, đồng thời tập trung nghiên cứu khả năng sử dụng trong các bài tập đọc và đi sâu vào tìm hiểu về hệ thống các bài tập cũng như vẻ đẹp của việc sử dụng phép tu từ so sánh trong môn Tiếng Việt ở Tiểu học. Ngoài ra chúng tôi còn tìm hiểu một số tài liệu qua Internet: – Hiểu và dạy học phép tu từ so sánh – Sáng kiến kinh nghiệm của giáo viên Nguyễn Thị Thu trường THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm (2009 – violet.vn): Bài viết đề cập đến khái niệm, cấu trúc, yêu cầu, các yếu tố và các kiểu so sánh, đồng thời tìm hiểu dạy học phép tu từ so sánh trong phân môn Tiếng Việt ở trường THCS. – Rèn kỹ năng nhận biết phép tu từ so sánh cho học sinh lớp 3 – Sáng kiến kinh nghiệm của giáo viên Vũ Túy Phương trường Tiểu học B Trực Đại – Nam Định (2009 – violet.vn): Bài viết đề cập đến cách dùng từ so sánh, phân biệt, biết cách so sánh tu từ, đồng thời đưa ra các phương pháp rèn luyện học sinh kỹ năng sử dụng biện pháp tu từ so sánh cho học sinh lớp 3. – Rèn kỹ năng cảm thụ văn học qua một số biện pháp tu từ – Sáng kiến kinh nghiệm của giáo viên Nguyễn Thị Thúy trường THCS Tam Hưng – Thanh Oai – Hà Nội (2010 – Luanvan.com): Bài viết hướng dẫn học sinh cách cảm thụ văn học qua các biện pháp tu từ nhân hóa, ẩn dụ, so sánh, điệp ngữ, … với các dạng bài tập nhằm giúp học sinh làm nổi bật nội dung và ý nghĩa của các tác phẩm trong quá trình học và làm bài tập. Các công trình nghiên cứu trên đã phần nào đề cập đến phép tu từ so sánh, tuy nhiên chưa có một tài liệu nào nghiên cứu một cách có hệ thống và cụ thể về phép tu từ so sánh trong tất cả các phân môn Tiếng Việt ở lớp 3, 4, 5. Trên cơ sở tiếp thu có chọn lọc những thành tựu nghiên cứu của các tác giả đi trước, chúng tôi thực hiện đề tài: “Phép tu từ so sánh trong môn Tiếng Việt ở lớp 3, 4, 5″. 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

3.1. Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đề tài là: Phép tu từ so sánh trong môn Tiếng Việt ở lớp 3, 4, 5. 3.2. Phạm vi nghiên cứu – Các dạng bài tập về phép tu từ so sánh trong phân môn Luyện từ và câu ở lớp 3, 4, 5. – Phép tu từ so sánh trong các phân môn Tập đọc, Kể chuyện, Tập làm văn ở lớp 3, 4, 5. 4. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 4.1. Mục đích nghiên cứu Đề tài khảo sát một số dạng bài tập về phép tu từ so sánh cho học sinh lớp 3, 4, 5 phù hợp với mục tiêu dạy học môn Tiếng Việt. Mặt khác, đề tài tổng hợp kiến thức về phép tu từ so sánh và biểu hiện của nó trong môn Tiếng Việt ở lớp 3, 4, 5. 4.2. Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt được mục đích nghiên cứu trên, đề tài phải giải quyết được những nhiệm vụ cơ bản: – Hệ thống hóa các vấn đề lý thuyết về phép tu từ so sánh nhằm tìm hiểu khái niệm, xây dựng cấu trúc và nội dung về phép tu từ so sánh trong môn Tiếng Việt ở lớp 3, 4, 5. – Giới thiệu, miêu tả và xây dựng một số dạng bài tập như phân tích mục tiêu, ý nghĩa và cách thức tổ chức thực hiện các bài tập. – Phân tích một số ví dụ trong các phân môn Luyện từ và câu, Tập đọc, Kể chuyện và Tập làm văn để làm rõ vẻ đẹp và khả năng ứng dụng của biện pháp tu từ so sánh. – Nêu phương hướng triển khai một số dạng bài tập vào quá trình thực hiện dạy học ở lớp 3, 4, 5. Đề tài phải trình bày được phương hướng triển khai một số dạng bài tập về phép tu từ so sánh trong môn Tiếng Việt ở lớp 3, 4, 5 nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học. 5. Phương pháp nghiên cứu

5

Nhằm giải quyết các vấn đề đặt ra trong đề tài, chúng tôi đã kết hợp sử dụng các phương pháp nghiên cứu chủ yếu sau: 5.1. Phương pháp phân tích – tổng hợp Phương pháp này được sử dụng để tìm hiểu những dấu hiệu đặc thù, bản chất, cấu trúc so sánh, từ đó nắm vững bản chất của phép tu từ so sánh trong môn Tiếng Việt ở lớp 3, 4, 5. Đồng thời phương pháp này còn được dùng trong khi phân tích một số văn bản nghệ thuật. 5.2. Phương pháp hệ thống hóa lý thuyết Phương pháp này được sử dụng trong quá trình khái quát cách hiểu về so sánh, các bài tập có sử dụng hình ảnh so sánh trong môn Tiếng Việt ở lớp 3, 4, 5.

5.3. Phương pháp thống kê – phân loại Phương pháp thống kê – phân loại được dùng trong liệt kê, phân loại hệ thống bài tập, phân loại hệ thống so sánh nhằm đưa ra những con số chính xác về các dạng bài tập so sánh và số lượng bài tập so sánh trong sách Tiếng Việt ở lớp 3, 4, 5. Từ đó làm cơ sở cho những nghiên cứu tiếp theo. 6. Đóng góp của đề tài – Đề tài góp phần tìm hiểu thêm và khắc sâu giá trị của hệ thống so sánh trong chương trình Tiếng Việt ở lớp 3, 4, 5. – Đề tài miêu tả và xây dựng một số dạng bài tập về phép tu từ so sánh trong môn Tiếng Việt ở lớp 3, 4, 5 giúp học sinh phát triển được vốn ngôn ngữ cũng như cách sử dụng so sánh mang lại giá trị biểu đạt cao. – Nếu thành công, đề tài sẽ là tài liệu tham khảo cho giáo viên, phụ huynh và học sinh trong dạy và học Tiếng Việt ở Tiểu học. Ngoài ra, đề tài còn là một tài liệu bổ ích cho công tác học tập, giảng dạy của bản thân chúng tôi. 7. Cấu trúc đề tài Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Tài liệu tham khảo, phần Nội dung của đề tài gồm có 3 chương: Chương 1. Cơ sở khoa học của phép tu từ so sánh trong môn Tiếng Việt ở lớp 3, 4, 5. Chương 2. Phép tu từ so sánh trong phân môn Luyện từ và câu ở lớp 3, 4, 5.

Chương 3. Phép tu từ so sánh trong các phân môn khác ở lớp 3, 4, 5. 6

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA PHÉP TU TỪ SO SÁNH TRONG MÔN TIẾNG VIỆT Ở LỚP 3, 4, 5 1.1. Cơ sở lí luận Tiếng Việt cũng như mọi ngôn ngữ là một hệ thống cấu trúc bao gồm ba bộ phận: ngữ âm, từ vựng và ngữ pháp. Người Việt trong giao tiếp đã lựa chọn và sử dụng các phương tiện thuộc ba bộ phận này một cách đặc biệt nhằm đáp ứng được những yêu cầu giàu âm hưởng, đậm chất tạo hình và súc tích về nội dung. Việc vận dụng một cách đặc biệt các phương tiện ngôn ngữ ở trong từng thứ tiếng là không giống nhau. Sự khác nhau đó trước hết bị quy định bởi cấu trúc của từng ngôn ngữ, sau nữa là do sự chi phối của từng đặc điểm tâm lý, truyền thống và phong tục tập quán của từng dân tộc. Những vấn đề xoay quanh ngôn ngữ luôn được các nhà nghiên cứu tranh luận, trong đó có phong cách về từ vựng – ngữ nghĩa. Và so sánh là một trong bảy phương tiện từ vựng – ngữ nghĩa thường gặp. Là một trong các biện pháp phong cách, so sánh có thể xem là thước đo, là cơ sở cho sự bình giá về khả năng diễn đạt của người nói. So sánh góp phần rèn luyện và phát triển tư duy của con người, là mảnh đất màu mỡ cho mọi cá nhân thể hiện tài năng sáng tạo, bản sắc riêng của mình trong diễn đạt. Chính vì vậy, tăng cường cho học sinh sử dụng so sánh là một trong những biện pháp để phát triển ngôn ngữ cho người học. 1.1.1. Khái niệm về phép tu từ so sánh Trong giao tiếp hằng ngày chúng ta vẫn hay sử dụng hình thức so sánh để câu nói thêm phần thuyết phục như: “Lan cao hơn mẹ”, “Mưa như trút nước”… Thậm chí trong kho tàng thành ngữ Việt Nam từ lâu đã tồn tại nhiều thành ngữ dưới dạng so sánh: “Xấu như ma”, “Đen như cột nhà cháy”… Việc dùng thủ pháp so sánh giúp người tiếp nhận hiểu sâu sắc hơn về những phương diện nào đó của sự vật, sự việc, từ đó có cái nhìn khái quát hơn về vấn đề được đề cập đến. So sánh tu từ được các nhà nghiên cứu ngôn ngữ quan tâm nhiều bởi đây là biện pháp nghệ thuật có thể giúp người ta bày tỏ được trạng thái tâm lí, tâm tư 7

tình cảm, cảm xúc một cách tế nhị, tinh tế. Xung quanh vấn đề về phép tu từ so sánh có rất nhiều công trình nghiên cứu đề cập đến phép tu từ so sánh như các hình thức so sánh, cấu tạo của so sánh, các kiểu so sánh, … Những kết quả đạt được cho thấy sự khám phá về phép tu từ so sánh hết sức phong phú. Tuy nhiên bên cạnh kết quả đó còn tồn tại không ít vấn đề còn đang bàn cãi, tranh luận do còn có nhiều ý kiến khác nhau giữa các nhà nghiên cứu. Ngay trong khái niệm về so sánh cũng đã có nhiều ý kiến khác nhau. Có thể nêu ra một vài khái niệm tiêu biểu về so sánh như sau: “So sánh thường được hiểu là đưa một sự vật, sự việc ra đối chiếu về một mặt nào đó với sự vật, sự việc khác nhưng lại có đặc điểm tương tự mà giác quan có thể nhận biết được, nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt” [22, tr.3]. “So sánh là việc đối chiếu hai hay nhiều sự vật, sự việc cùng có một nét giống nhau nào đó, nhằm diễn tả một cách đầy đủ các hình ảnh, đặc điểm của sự vật, hiện tượng” [27, tr.2]. “So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng để tạo nên một hình ảnh cụ thể hàm súc cho sự diễn đạt. Nghĩa là đem cái chưa biết, chưa rõ đối chiếu với cái đã biết để qua cái đã biết mà nhận thức, hình dung được cái chưa biết” [35, tr.3]. Trong cuốn Giáo trình Việt ngữ, tác giả Đinh Trọng Lạc đã quan niệm về so sánh như sau: ” So sánh là định nghĩa sự vật, hiện tượng hoặc khái niệm ở trong ngôn ngữ nghệ thuật thông qua sự so sánh chúng với hiện tượng hoặc khái niệm có cùng dấu hiệu chung. Mục đích so sánh là để cụ thể hóa những sự vật trừu tượng, để người đọc dễ hiểu, dễ tưởng tượng hơn”, [6, tr.16]. Tác giả Đinh Trọng Lạc và Nguyễn Thái Hòa ở giáo trình phong cách học Tiếng Việt cũng đưa ra định nghĩa về so sánh: ” So sánh là phương thức diễn đạt tu từ khi đem sự vật này đối chiếu với sự vật khác miễn là giữa hai sự vật có một nét tương đồng nào đó để gợi ra hình ảnh cụ thể, những cảm xúc thẩm mỹ trong nhận thức của người đọc, người nghe.” [8, tr.17]. Theo tác giả Đào Thản viết trong quyển Từ Ngôn ngữ chung đến ngôn ngữ nghệ thuật rằng: “So sánh là lối nói đối chiếu hai sự vật hoặc hai hiện tượng có một hay nhiều dấu hiệu giống nhau về hình thức bên ngoài hay tính chất bên 8

trong. Lối đối chiếu như vậy được dùng với muc đích giải thích, miêu tả, đánh giá và biểu lộ tình cảm về đối tượng được nói đến” [2, tr.18]. Đưa ra định nghĩa đầy đủ nhất phải kể đến tác giả Lê Bá Hán. Ông nêu: “So sánh là phương thức biểu đạt bằng ngôn ngữ từ một cách hình tượng dựa trên cơ sở đối chiếu hai hiện tượng có những dấu hiệu tương đồng nhằm làm nổi bật đặc điểm, thuộc tính của hiện tượng này qua đặc điểm, thuộc tính của hiện tượng kia” [10, tr.230]. Có thể thấy, các tác giả đều có định nghĩa riêng về biện pháp so sánh tu từ. Tuy cách diễn đạt không hoàn toàn giống nhau nhưng những quan niệm đó đều hướng đến một điểm chung: So sánh là sự đối chiếu giữa hai đối tượng khác nhau và hai đối tượng đem ra đối chiếu phải có nét tương đồng nào đó. Như vậy, qua nhiều quan niệm của các nhà nghiên cứu đã nêu ở trên chúng ta có thể rút ra một vài đặc điểm của phép tu từ so sánh như sau: So sánh là đối chiếu một phương diện nào đó của ít nhất 2 sự vật hiện tượng. Những sự vật hiện tượng đưa ra đối chiếu phải khác loại và phải có nét tương đồng sâu xa nào đó trong những ngữ cảnh nhất định mà giác quan có thể nhận biết được. Đối chiếu để tìm ra các nét giống nhau và khác biệt giữa các đối tượng so sánh và được so sánh. Từ những định nghĩa về so sánh, có thể thấy so sánh là một trong những phương tiện quan trọng của tiếng Việt. So sánh đã và đang nhận được nhiều sự quan tâm của các nhà nghiên cứu. Cụ thể đã có không ít tài liệu nghiên cứu về so sánh. Tuy còn nhiều vấn đề tranh luận và bàn cãi nhưng mục đích cuối cùng của các công trình nghiên cứu là hoàn thiện phép tu từ so sánh. Nắm được định nghĩa so sánh sẽ giúp học sinh nhận biết và sử dụng so sánh trong cách diễn đạt bóng bẩy, hình ảnh trong ngôn ngữ của con người. Chính vì thế mà việc dạy học tu từ so sánh cần một định nghĩa chính xác, dễ hiểu, phù hợp với quá trình chiếm lĩnh tri thức của học sinh trong khi các tài liệu chưa thống nhất về định nghĩa.

9

1.1.2. Phân loại phép tu từ so sánh So sánh tu từ xuất hiện rất nhiều trong cuộc sống và trong thơ văn với nhiều dạng khác nhau. Đôi khi chúng ta có thể nhận ra các đối tượng so sánh một cách dễ dàng nhờ các dấu hiệu nhận biết riêng. Các đối tượng này có lúc là những sự vật, sự việc có khi là những tính chất hay tâm trạng của con người… Nó đa dạng và phong phú như chính sự phong phú và đa dạng của ngôn ngữ. Cho nên, các hiện tượng xuất hiện trong so sánh cũng diễn ra không theo một dạng thức nhất định nào. Theo Nguyễn Thái Hòa, so sánh gồm có 2 loại chủ yếu sau: 1.1.2.1. So sánh logic “So s¸nh logic lµ mét biÖn ph¸p nhËn thøc trong t− duy cña con ng−êi, lµ viÖc ®Æt hai hay nhiÒu sù vËt, hiÖn t−îng vµo c¸c mèi quan hÖ nhÊt ®Þnh nh”m t×m ra c¸c sù gièng nhau vµ kh¸c biÖt gi÷a chóng”.[13, tr.4] VÝ dô: Hå nµy réng h¬n c¸i ®Çm ë lµng (TV3, t.1, tr.131) Nòi tre đâu chịu mọc cong Chưa lên đã nhọn như chông lạ thường. (Tre Việt Nam – Nguyễn Duy – TV4, t.1, tr.41 – NXB GD, 2012) Các cách so sánh này gọi là so sánh logic. Cơ sở của phép so sánh logic là dựa trên tính đồng nhất, đồng loại của các sự vật, hiện tượng và mục đích của sự so sánh là xác lập sự tương đương giữa hai đối tượng. 1.1.2.2. So sánh tu từ So s¸nh tu tõ (cßn gäi: so s¸nh h×nh ¶nh) lµ mét biÖn ph¸p tu tõ trong ®ã ng−êi ta ®èi chiÕu c¸c sù vËt víi nhau miÔn lµ gi÷a c¸c sù vËt cã mét nÐt t−¬ng ®ång nµo ®ã ®Ó gîi ra h×nh ¶nh cô thÓ, nh÷ng c¶m xóc thÈm mü trong nhËn thøc ng−êi ®äc, ng−êi nghe. VÝ dô: Bµ nh− qu¶ ngät chÝn råi Cµng thªm tuæi t¸c, cµng t−¬i lßng vµng (TV3, t.1, tr.7) 10

Ở vÝ dô trªn, “bà” ®−îc vÝ nh− qu¶ ngät ®· chÝn, bµ cµng cã tuæi th× t×nh c¶m cña bµ cµng s©u s¾c, cµng ngät ngµo nh− qu¶ chÝn trªn c©y. Víi sù so s¸nh nµy, ng−êi ch¸u ®· thÓ hiÖn ®−îc t×nh c¶m yªu th−¬ng, quý träng cña m×nh ®èi víi bµ. Nh− vËy, điểm khác nhau cơ bản giữa hai kiểu so sánh này là tính hình tượng, tÝnh biÓu c¶m vµ tÝnh dÞ lo¹i cña sù vËt. Ở so sánh logic, cái được so sánh và cái so sánh là hai đối tượng cùng loại mà mục đích của sự so sánh này là xác lập sự tương đương giữa hai đối tượng. Còn trong so sánh tu từ, các đối tượng được đưa ra so sánh có thể cùng loại, có thể khác loại. Mục đích của so sánh này là nhằm diễn tả một cách có hình ảnh đặc điểm của đối tượng. Trên thực tế, có rất nhiều câu diễn đạt sự so sánh nhưng so sánh tu từ là phải ” nhằm diễn tả hình ảnh một lối tri giác mới mẽ về đối tượng”, tức là phép so sánh đó phải đạt đến một hình thức ổn định và có một giá trị nội dung nhất định. Mỗi một hình thức diễn đạt thích ứng với một hoàn cảnh, giao tiếp cụ thể. Việc lựa chọn cách diễn đạt là do nội dung, mục đích và hoàn cảnh giao tiếp quy định. Cũng như so sánh khi phân loại cần dựa vào mục đích của sự so sánh giúp học sinh cảm nhận tác phẩm bằng nghệ thuật ngôn từ. 1.1.3. Cấu tạo của phép tu từ so sánh Có nhiều quan niệm khác nhau về cấu trúc so sánh. Theo các tác giả Đinh Trọng Lạc và Nguyễn Thái Hòa trong cuốn giáo trình phong cách học Tiếng Việt, hình thức đầy đủ nhất của một phép tu từ so sánh gồm 4 yếu tố: + Yếu tố 1: Cái so sánh + Yếu tố 2: Cơ sở so sánh + Yếu tố 3: Mức độ so sánh + Yếu tố 4: Cái được so sánh Ví dụ: Mẹ về như nắng mới (Mẹ vắng nhà ngày bão – Đặng Hiển – TV 3, t.1, tr.32 – NXB GD, 2012) Yếu tố 1

Yếu tố 2

Yếu tố 3

Yếu tố 4

Mẹ

Về

như

nắng mới

11

Trong đó, đặc điểm của từng yếu tố được trình bày cụ thể như sau: – YÕu tè 1: Lµ c¸i so s¸nh, ®©y lµ yÕu tè ®−îc hoÆc bÞ so s¸nh tïy theo viÖc so s¸nh lµ tÝch cùc hay tiªu cùc. Có thể khẳng định, về nguyên tắc bất kỳ sự vật, hiện tượng nào cũng có thể đem ra so sánh: + Được so sánh là người, sự vật, ví dụ: Mẹ về như nắng mới Sáng ấm cả gian nhà (Mẹ vắng nhà ngày bão – Đặng Hiển – TV 3, t.1, tr.32 – NXB GD, 2012) Trăng hồng như qủa chín Lửng lơ lên trước nhà (Trăng ơi… từ đâu đến ? – Trần Đăng Khoa – TV 4, t.2, tr.107 – NXB GD, 2012) + Được so sánh là hành động, ví dụ: Thấy anh như thấy mặt trời Chói chang ngó khó, trao lời khó trao (Ca dao) + Được so sánh là thuộc tính, ví dụ: Trong như tiếng hạc bay qua Đục như tiếng suối mới sa nữa vời. (Truyện Kiều – Nguyễn Du) – Yếu tố 2: Là cơ sở so sánh, đây là yếu tố chỉ tính chất sự vật hay trạng thái của hành động được nhìn nhận theo một cách nào đó có vai trò thể hiện thuộc tính của sự vật mà yếu tố được so sánh biểu thị, là thuộc tính được xem như tiêu biểu của sự vật mà yếu tố so sánh biểu thị. Khi trong cấu trúc so sánh vắng yếu tố phương diện thì phải dựa vào liên tưởng để tìm ra nét tương đồng giữa yếu tố được so sánh và yếu tố so sánh, từ đó mới có thể xác định được là đã thực hiện sự so sánh về phương diện nào. – Yếu tố 3: Là mức độ so sánh hay còn gọi là từ so sánh thường được diễn tả ở mức độ ngang bằng như nhau và đây được xem là yếu tố đơn giản nhất

12

trong cấu trúc so sánh, bao gồm các từ so sánh, từ là và cặp từ hô ứng bao nhiêu… bấy nhiêu. Các từ so sánh được dùng phổ biến nhất là: “như, tựa, tựa như, như là, như thể,…”. Ví dụ: Cổ tay em trắng như ngà Con mắt em liếc như là dao cau (Ca dao) Từ “là” trong cấu trúc so sánh có giá trị tương đương từ như, nhưng sắc thái ý nghĩa hoàn toàn khác nhau. Như có sắc thái giả định, chỉ sự tương đồng về một khía cạnh nào đó, cảm nhận thiên về chủ quan, là có sắc thái khẳng định sự đồng nhất hoàn toàn, sự đánh giá có cơ sở khách quan. Ví dụ: Quê hương là chùm khế ngọt Cho con trèo hái mỗi ngày Quê hương là đường đi học Con về rợp bướm vàng bay (Quê hương – Đỗ Trung Quân – TV 3, t.1, tr.79 – NXB GD, 2012) Dạng này rất dễ nhầm lẫn giữa câu so sánh với câu giới thiệu. Bởi lẽ, cả hai kiểu câu này đều có từ “là”: Ví dụ: a) Ngựa là con vật chạy rất nhanh. b) Trường học là ngôi nhà thứ hai của em. Hai câu trên, câu b là câu so sánh còn câu a là câu giới thiệu. Mặc dù hai câu trên đều có từ “là” theo định nghĩa trên thì câu a là câu so sánh nhưng câu so sánh không phải có từ so sánh là đủ mà còn có vế so sánh. Câu a nếu chữa thành câu “Ngựa phi nhanh như bay” thì đó là câu so sánh, vì vậy khi gặp các dạng bài tập này phải cẩn thận, xem xét cho kỹ nếu không sẽ bị nhầm lẫn hoặc dễ bị “lừa”.

13

– Yếu tố 4: Là cái được so sánh, tức là cái đưa ra để làm chuẩn so sánh. Đây là yếu tố được xem là quan trọng nhất, không thể thiếu vắng được trong một phép so sánh vì nếu không có vế chuẩn thì không có so sánh. Không có vế được so sánh thì so sánh trở thành ẩn dụ. Sự xuất hiện của yếu tố này là kết quả của quá trình quan sát, liên tưởng của người nói, nó là kết quả có chọn lọc của người sử dụng, chính nó làm nên tính độc đáo trong phong cách ngôn ngữ của từng cá nhân. Theo Nguyễn Thế Lịch, yếu tố này có một số cấu trúc sau: + Nêu lên tên gọi sự vật được dùng làm chuẩn. Ví dụ: Má đào, tóc mây, mũi dọc dừa, mặt chữ điền, con mắt lá răm, lông mày lá liểu, ngón tay búp măng,… + Miêu tả chi tiết thuộc tính của sự vật được dùng làm chuẩn, ví dụ: Hồn tôi là một vườn hoa lá Rất đậm hương và rộn tiếng chim (Tố hữu) Tình anh như nước dâng cao Tình em như giải lụa đào tẩm hương (Ca dao) + Thể hiện nhiều sự vật khác nhau, ví dụ: Hồn tôi giếng ngọt trong veo Trăng thu trong vắt, biển chiều trong xanh (Nguyễn Bính) Đôi ta như lửa mới nhen Như trăng mới mọc, như đèn mới khêu (Ca dao) Thực tế cho thấy có rất nhiều dạng so sánh, khi xem xÐt phÐp so s¸nh, dựa vào cấu trúc hay ngữ nghĩa mà có thể chia thành các dạng sau đây: Thứ nhất: Dùa vµo cÊu tróc, cã thÓ chia ra c¸c d¹ng so s¸nh nh− sau: D¹ng 1: PhÐp so s¸nh ®Çy ®ñ 4 yÕu tè: §©y lµ d¹ng so s¸nh chuÈn v× nã cã ®Çy ®ñ c¶ 4 yÕu tè: c¸i so s¸nh, c¬ së so s¸nh, møc ®é so s¸nh vµ c¸i ®−îc so s¸nh. 14

VÝ dô:

¤ng hiÒn nh− h¹t g¹o 1

2

3

4

Bµ hiÒn nh− suèi trong 1

2

3

4 (TV3, t.1, tr.117)

Không phải khi nào cũng dùng đầy đủ 4 yếu tố của so sánh. Để làm cho lời văn gọn gàng, rắn rỏi, cụ thể, sinh động, đem đến cho người đọc ấn tượng mới mẻ và sâu sắc về đối tượng được miêu tả, ngoài phép so sánh đầy đủ 4 yếu tố trên còn có dạng khuyết một số yếu tố. D¹ng 2: So s¸nh v¾ng yÕu tè 1: §©y lµ d¹ng so s¸nh khuyÕt yÕu tè 1, tøc lµ kh”ng cã c¸i so s¸nh. C¸i so s¸nh lµ g×, ®iÒu ®ã phô thuéc vµo sự phát hiện tinh tế và kh¶ n¨ng liªn t−ëng cña ng−êi ®äc, ng−êi nghe. VÝ dô: Chßng chµnh nh− nãn kh”ng quai Nh− thuyÒn kh”ng l¸i nh− ai kh”ng chång. (Ca dao) D¹ng so s¸nh nµy cã rÊt nhiÒu trong thµnh ng÷ so s¸nh: ®”ng nh− héi, xÊu nh− ma, lÆng nh− tê, ngät nh− ®−êng, sÇu nh− d−a, trong nh− th¹ch, s¹ch nh− s−¬ng… D¹ng 3: So s¸nh v¾ng yÕu tè 2: So s¸nh v¾ng yÕu tè 2 cßn gäi lµ so s¸nh ch×m, tøc lµ so s¸nh kh”ng cã c¬ së so s¸nh. Th”ng th−êng, khi bít c¬ së so s¸nh th× phÇn thuyÕt minh miªu t¶ ë c¸i ®−îc so s¸nh sÏ râ rµng h¬n. Ngoµi ra, nã cßn t¹o ®iÒu kiÖn cho sù liªn t−ëng réng r·i, ph¸t huy sù s¸ng t¹o cña ng−êi ®äc, ng−êi nghe h¬n lµ so s¸nh cã ®ñ 4 yÕu tè. D¹ng so s¸nh nµy kÝch thÝch sù lµm viÖc cña trÝ tuÖ vµ t×nh c¶m nhiÒu h¬n ®Ó cã thÓ x¸c ®Þnh ®−îc nh÷ng nÐt gièng nhau gi÷a 2 ®èi t−îng ë 2 vÕ vµ tõ ®ã nhËn ra ®Æc ®iÓm cña ®èi t−îng ®−îc miªu t¶. VÝ dô: §©y con s”ng nh− dßng s÷a mÑ (Vàm Cỏ Đông – Hoài Vũ – TV 3, t.1, tr.106 – NXB GD, 2012) 15

Khái Niệm Chỉ Từ Là Gì / 2023

Chỉ từ là gì?

Theo định nghĩa sách giáo khoa Tiếng Việt, Chỉ từ là những từ dùng để chỉ, trỏ vào sự vật nhằm xác định vị trí của sự vật trong không gian hoặc thời gian. Một số ví dụ về Chỉ từ có thể kể đến như các từ: Này, nọ, ấy, kia, đó, đấy, đây và nhiều thí dụ khác để thay thế các từ, cụm từ tương xứng.

Vai trò, hoạt động của Chỉ từ trong câu như thế nào?

Để hiểu hơn khái niệm Chỉ từ là gì, chúng ta cần liệt kê vai trò hoạt động của chỉ từ trong câu. Chỉ từ có thể đảm nhiệm làm phụ ngữ, chủ ngữ, trạng ngữ trong câu. Một số ví dụ để bạn đọc hiểu rõ hơn như sau:

-Chỉ từ làm phụ ngữ trong cụm danh từ: đang chơi ngoài sân.

-Chỉ từ làm chủ ngữ trong câu: Đấy là những gì tôi muốn nói.

-Chỉ từ làm trạng ngữ trong câu: Kể từ hôm đó, tôi không còn dám nhìn mặt Trang nữa.

-Xác định Chỉ từ trong câu. Trong Yeutrithuc, đó là trang quan trọng nhất. – Tìm chỉ từ trong câu này ( Đó).

-Xác định ý nghĩa và chức năng của Chỉ từ trong câu: Ngự Tỷ thì cũng thuộc hàng Ulzzang. (Đấy, đây: Ý nghĩa là , chức năng làm ).

-Thay cụm từ bằng Chỉ từ thích hợp: Vào trang chúng tôi mọi người có thể tìm được rất nhiều thứ hay ho. (Chuyển Trang Yeutrithuc thành Đấy).

-Thay thế các Chỉ từ bằng những từ hoặc cụm từ phù hợp. Mãi đến hôm , tôi mới dám thổ lộ tình cảm cùng Vy Anh. ( thay bằng ).

-Tự đặt những câu có chứa Chỉ từ. Cái này các bạn từ rèn luyện dựa vào kiến thức mà chúng tôi đã đưa ra về khái niệm Chỉ từ.

Với những chia sẻ trên, hy vọng mọi người đã hiểu nghĩa Chỉ từ là gì và sử dụng linh hoạt trong văn nói, văn viết. Loại từ thay thế này chúng ta bắt gặp rất nhiều trong đời sống, trên mạng hay sách báo. Việc học ngữ văn cũng yêu cầu các em học sinh nắm vững khái niệm Chỉ từ là gì để áp dụng cho hợp lý, đạt được điểm cao trong kỳ thi.

Chỉ từ là gì, lấy ví dụ minh họa, giải bài tập và soạn bài Chỉ từ Ngữ văn 6, tìm hiểu khái niệm chỉ từ và vai trò của nó trong câu. Dù sách giáo khoa chỉ đề cập tới Chỉ từ rất ít, nhưng từ loại này lại đóng vai trò rất quan trọng ở phần ngữ pháp tiếng Việt, đặc biệt tần suất xuất hiện của Chỉ từ trong câu là rất nhiều.

Tuy nhiên, nhiều người không biết ý nghĩa của Chỉ từ là gì và cách phân loại chỉ từ có tác dụng như thế nào trong từng hoàn cảnh cụ thể. Vì thế ở bài viết này, chúng tôi sẽ giúp mọi người hiểu khái niệm Chỉ từ là gì và cách soạn bài Chỉ từ ngữ văn 6.

A. Chỉ từ là gì?

Chỉ từ là từ loại dùng để chỉ, trỏ vào sự vật nhằm xác định vị trí của sự vật trong không gian hoặc thời gian, ví dụ như Này, Kia, Đó, Nọ, Ấy, Đấy, Đây. Những từ như Hôm Ấy, Thời gian Đấy, Những ngày Đó… thì chỉ từ đóng vai trò xác định vị trí sự vật trong thời gian. Còn như Bạn ấy, Gia đình này, Sân bóng đó … thì chỉ từ có nhiệm vụ xác định vị trí sự vật trong không gian.

Để hiểu thêm khái niệm Chỉ từ là gì thì chúng ta cần phân tích từng ví dụ, từ đó tìm ra vai trò cụ thể của chỉ từ trong câu. Nhiều bạn cũng gặp khó trong việc soạn bài Chỉ từ trong sách giáo khoa ngữ văn 6, đặc biệt ở phần giải bài tập.

B. Soạn bài Chỉ từ trong sách ngữ văn lớp 6

Nội dung bài học về khái niệm Chỉ từ trong sách Ngữ văn lớp 6 ở trang 136 – 139 như sau:

1.Các từ được in đậm trong những câu sau bổ sung ý nghĩa cho từ nào?

2.So sánh các từ và cụm từ sau, từ đó rút ra ý nghĩa của những từ được in đậm:

-Ông vua / ông vua nọ;

-Làng / Làng kia;

-Nhà / Nhà nọ.

3.Nghĩa của các từ ấy, nọ trong những câu sau có điểm nào giống và điểm nào khác với các trường hợp đã phân tích?

” Hồi ấy, ở Thanh Hóa có một người làm nghề đánh cá tên là Lê Thận. Một đêm nọ, Thận thả lưới ở một bến vắng như thường lệ. – (Sự tích Hồ Gươm)

Trả lời: Các từ ” ấy“, ” nọ ” trong câu 3 có tác dụng xác định thời gian trong không gian. Khác với các chỉ từ phía trên xác định sự vật (danh từ) trong không gian.

So sánh các từ ấy (hồi ấy), nọ (đêm nọ) với các từ đã phân tích ở trên, ta thấy:

Giống nhau: Cùng xác định vị trí của sự vật.

Ghi nhớ: Chỉ từ là những từ dùng để trỏ vào sự vật, nhằm xác định vị trí của sự vật trong không gian hoặc thời gian. Ví dụ: Này, nọ, kia, đó, ấy, đấy, đây…

Vai trò Hoạt động của Chỉ Từ trong câu: Chỉ từ thường làm phụ ngữ trong cụm danh từ. Ngoài ra, chỉ từ còn có thể làm chủ ngữ hoặc trạng ngữ trong câu. Ví dụ về vai trò hoạt động của chỉ từ trong câu:

Chỉ từ làm phụ ngữ trong cụm danh từ: Bốn thằng đó đang chơi ngoài sân.

Chỉ từ làm chủ ngữ trong câu: Đấy là những gì tôi muốn nói.

Chỉ từ làm trạng ngữ trong câu: Kể từ hôm đó, tôi không còn dám nhìn mặt Trăng nữa.

C. Luyện tập: Ví dụ về Chỉ từ trong sách giáo khoa Ngữ văn lớp 6:

Bài tập 1: Tìm chỉ từ trong những câu sau đây. Xác định ý nghĩa và chức vụ của các chỉ từ ấy.

a- Vua cha xem qua một lượt rồi dừng lại trước chồng bánh của Lang Liêu, rất vừa ý, bèn gọi lên hỏi. Lang Liêu đem giấc mộng gặp thần ra kể lại. Vua cha ngẫm nghĩ rất lâu rồi chọn hai thứ bánh ấy đem tế Trời, Đất cùng Tiên vương. – (Bánh chưng, bánh giầy)

b- Đấy vàng, đây cũng đồng đen

Đấy hoa thiên lí, đây sen Tây Hồ. – (Ca dao)

c- Nay ta đưa năm mươi con xuống biển, nàng đưa năm mươi con lên núi, chia nhau cai quản các phương. – (Con Rồng cháu Tiên)

d- Từ đó nhuệ khí của nghĩa quân ngày một tăng. – (Sự tích Hồ Gươm)

Trả lời Bài tập 1: Các chỉ từ có trong các câu và ý nghĩa, chức vụ của chúng là:

a- Hai thứ bánh ấy:

Định vị sự vật trong không gian

Làm phụ ngữ sau trong cụm danh từ.

b- Đấy, đây

Định vị sự vật trong không gian

Làm chủ ngữ

c- Hay

Định vị sự vật trong thời gian

Làm trạng ngữ

d- Đó

Định vị sự vật trong thời gian

Làm trạng ngữ

b- Người ta còn nói, khi ngựa thét ra lửa, lửa đã thiêu cháy một làng, cho nên làng bị lửa thiêu cháyvề sau gọi là làng Cháy. – (Theo Thánh Gióng)

Trả lời Bài tập 2: Có thể thay như sau, Thay như vậy để khỏi lặp từ:

a- đến chân núi Sóc = đến đấy

b- làng bị lửa thiêu cháy = làng ấy

Trả lời bài tập 3: Không thể thay các chỉ từ: Năm ấy, chiều hôm đó, đêm nay trong đoạn văn được.

Chỉ từ có vai trò rất quan trọng. Chúng có thể chỉ ra những sự vật, thời điểm khó gọi thành tên, giúp người nghe, người đọc định vị được các sự vật, thời điểm ấy trong chuỗi sự vật hay trong dòng thời gian vô hạn.

Từ Khái Niệm Có Nghĩa Là Gì / 2023

Từ Khái Niệm Có Nghĩa Là Gì, ý Nghĩa Khái Niệm, Khái Niệm Xã Hội Chủ Nghĩa, Khái Niệm Đền ơn Đáp Nghĩa, ý Nghĩa Khái Niệm Vận Tốc, Khái Niệm Chủ Nghĩa Xã Hội, Khái Niệm Chủ Nghĩa Mác Lênin, ý Nghĩa Khái Niệm Tội Phạm, ý Nghĩa Khái Niệm Khoa Học Cơ Bản, ý Nghĩa Khái Niệm Khoa Học, ý Nghĩa Khái Niệm Vật Chất, Khái Niệm Chủ Nghĩa Mác Lênin Là Gì, Khái Niệm Nhân Nghĩa, Định Nghĩa Khái Niệm Là Gì, Định Nghĩa Khái Niệm, Từ Khái Niệm Trong Tiếng Anh Nghĩa Là Gì, ý Nghĩa Khái Niệm Nghiên Cứu Khoa Học Cơ Bản, ý Nghĩa Khái Niệm Tròn Và Vuông, ý Nghĩa Khái Niệm Thời Gian, ý Nghĩa Khái Niệm Tư Tưởng Hồ Chí Minh, ý Nghĩa Khái Niệm Ngân Sách Nhà Nước, Khái Niệm Tư Tưởng Hồ Chí Minh Được Định Nghĩa Như Thế Nào?, Khái Niệm Kinh Tế Thị Trường Định Hướng Xã Hội Chủ Nghĩa, Khái Niệm Nào Được Định Nghĩa Giống Như Cường Độ Hay Độ Tinh Khiết Của M, Quan Niệm Của Chủ Nghĩa Duy Tâm Và Chủ Nghĩa Duy Vật Trước Mác Về Phạm Trù Vật Chất, Quan Niệm Của Chủ Nghĩa Duy Tâm Và Chủ Nghĩa Duy Vật Trước Mác Về Vật Chất Có Những Hạn Chế Nào, Quan Niệm Có Nghia La Gi, Quan Niệm Có Nghĩa Là J, Quan Niệm Nào Bàn Về Nghĩa Vụ, Từ Quan Niệm Nghĩa Là Gì, Từ Quan Niệm Có Nghĩa Là Gì, Quan Niệm Bàn Về Nghĩa Vụ, Định Nghĩa Niềm Tin, Khái Niệm Oop, Khái Niệm ơn Gọi, Khái Niệm Hàm Số Lớp 9, Khái Niệm 632, Khái Niệm 635, Khái Niệm Oda, Khái Niệm ô Tô, Khái Niệm 1/500, Khái Niệm ở Rể, Khái Niệm 1/3, Khái Niệm Văn Bản, Khái Niệm 6s, Khái Niệm 3t, Khái Niệm Hàm Số Lớp 7, Khái Niệm Oan Sai, Khái Niệm Oxi, Khái Niệm Oxi Hóa, Khái Niệm 5s 3d, Khái Niệm 5s, Khái Niệm Erp, Khái Niệm R&d, Khái Niệm 5m, Khái Niệm 131, Khái Niệm Báo Chí, Khái Niệm 5g, Khái Niệm 500 Anh Em, Khái Niệm Phó Từ, Khái Niệm G, ở Sài Gòn Khái Niệm Thân Và Lạ, Khái Niệm P, Khái Niệm B/l, Khái Niệm Bạc 925, Khái Niệm Giá Trị, Khái Niệm Cảm ơn Và Xin Lỗi, Khái Niệm Gdp, Khái Niệm 511, Khái Niệm 5s Là Gì, Khái Niệm Rủi Ro, Khái Niệm ăn Mặc, Khái Niệm Lớp 7, Khái Niệm Là Gì Lớp 4, Khái Niệm M Là Gì, Khái Niệm 331, Khái Niệm 3d, Khái Niệm 3g, Khái Niệm M&a, Khái Niệm M&e, Khái Niệm Ma Túy, Khái Niệm Lời Cảm ơn, Khái Niệm Lễ Hội, Khái Niệm Kết Hôn, Khái Niệm L/c, Khái Niệm ăn Dặm, Khái Niệm Là Gì, Khái Niệm ăn, Khái Niệm Xã Hội, Khái Niệm âm Vị, Khái Niệm âm Tố, Khái Niệm ăn Mòn Hóa Học, Khái Niệm 3pl, Khái Niệm Iso, Khái Niệm Ip, Khái Niệm 3r, Từ Khái Niệm Là Gì, Khái Niệm Hợp âm 7, Khái Niệm ăn Vặt, Khái Niệm ăn Xin,

Từ Khái Niệm Có Nghĩa Là Gì, ý Nghĩa Khái Niệm, Khái Niệm Xã Hội Chủ Nghĩa, Khái Niệm Đền ơn Đáp Nghĩa, ý Nghĩa Khái Niệm Vận Tốc, Khái Niệm Chủ Nghĩa Xã Hội, Khái Niệm Chủ Nghĩa Mác Lênin, ý Nghĩa Khái Niệm Tội Phạm, ý Nghĩa Khái Niệm Khoa Học Cơ Bản, ý Nghĩa Khái Niệm Khoa Học, ý Nghĩa Khái Niệm Vật Chất, Khái Niệm Chủ Nghĩa Mác Lênin Là Gì, Khái Niệm Nhân Nghĩa, Định Nghĩa Khái Niệm Là Gì, Định Nghĩa Khái Niệm, Từ Khái Niệm Trong Tiếng Anh Nghĩa Là Gì, ý Nghĩa Khái Niệm Nghiên Cứu Khoa Học Cơ Bản, ý Nghĩa Khái Niệm Tròn Và Vuông, ý Nghĩa Khái Niệm Thời Gian, ý Nghĩa Khái Niệm Tư Tưởng Hồ Chí Minh, ý Nghĩa Khái Niệm Ngân Sách Nhà Nước, Khái Niệm Tư Tưởng Hồ Chí Minh Được Định Nghĩa Như Thế Nào?, Khái Niệm Kinh Tế Thị Trường Định Hướng Xã Hội Chủ Nghĩa, Khái Niệm Nào Được Định Nghĩa Giống Như Cường Độ Hay Độ Tinh Khiết Của M, Quan Niệm Của Chủ Nghĩa Duy Tâm Và Chủ Nghĩa Duy Vật Trước Mác Về Phạm Trù Vật Chất, Quan Niệm Của Chủ Nghĩa Duy Tâm Và Chủ Nghĩa Duy Vật Trước Mác Về Vật Chất Có Những Hạn Chế Nào, Quan Niệm Có Nghia La Gi, Quan Niệm Có Nghĩa Là J, Quan Niệm Nào Bàn Về Nghĩa Vụ, Từ Quan Niệm Nghĩa Là Gì, Từ Quan Niệm Có Nghĩa Là Gì, Quan Niệm Bàn Về Nghĩa Vụ, Định Nghĩa Niềm Tin, Khái Niệm Oop, Khái Niệm ơn Gọi, Khái Niệm Hàm Số Lớp 9, Khái Niệm 632, Khái Niệm 635, Khái Niệm Oda, Khái Niệm ô Tô, Khái Niệm 1/500, Khái Niệm ở Rể, Khái Niệm 1/3, Khái Niệm Văn Bản, Khái Niệm 6s, Khái Niệm 3t, Khái Niệm Hàm Số Lớp 7, Khái Niệm Oan Sai, Khái Niệm Oxi, Khái Niệm Oxi Hóa,